Innovatie

Twee weken geleden, toen ik bij mijn ouders was en dus weer eens de gelegenheid had een krant te lezen, viel mijn oog op onderstaand schemaatje, dat de NRC had geplaatst onder een grote kop “Innovatieplatform is mislukking”. Het Innovatieplatform, dames en heren, is een clubje dat wordt voorgezeten door Balkenende himself en dat als doel heeft Nederland op een hoger plan te krijgen wat innovatie betreft. Het toeval wil dat mijn mentor toevallig ook werkt voor het consultancy-bureau dat het onderzoek had uitgevoerd. De verantwoordelijke collega stond gisteren in de collegezaal om het verhaal erachter te vertellen.

Het had een verhaal kunnen worden over hoe het onderzoek was gedaan, maar het ging eigenlijk maar over één ding: de kracht van getallen. Onderstaand figuur kwam uit een presentatie met nog vijftig andere slides, waarin het schema werd genuanceerd. Dat kan politici niet zoveel schelen. Als de nummers een positief beeld geven van de prestaties van de politicus, dan wordt de methode waarmee deze cijfers tot stand zijn gekomen onder tafel geschoven. Zijn de cijfers niet in lijn met wat de politicus wil, dan verdwijnt zo’n rapport in een la.

Wie goed kan liegen met cijfers, komt dus een heel eind in Den Haag. Los van de vraag of je wel alles kunt meten is het statistisch gezien ook nog best lastig om aan te tonen dat een bepaalde verandering in bijvoorbeeld de economie écht het gevolg is van een beleidswijziging, of dat het gewoon toeval is. Een minister die nú maatregelen neemt om de economie vlot te trekken, kan over tien jaar zeggen dat het heeft gewerkt (immers, de economie kan niet echt veel slechter worden; gebeurt dat toch, dan worden het ‘buitengewone omstandigheden’ genoemd; een slimme politicus moet dus net als een beurshandelaar gokken op de beweging van de maatschappij).

Cijfers kunnen zich ook tegen je keren. Wat door het Innovatieplatform was bedoeld als een verhelderend overzicht werd door de NRC gebruikt om aan te tonen dat ze juist niets hebben kunnen doen aan de spaghetti van geldstromen. Het is allemaal presentatie, en dat is een boodschap die ik vaker predik. Niet voor niets kost het opmaken van dergelijke fancy rapporten meer geld dan het onderzoek (maar dan heb je ook wat). Ik doe het zelf ook, want als iets er netjes en simpel uitziet, wordt het geloofd. Schemaatjes, grafieken (ja, ook PowerPoint-slides) zijn enorme credibility-boosters en ik kan waarschijnlijk nog wel een paar pagina’s volschrijven over waaróm dat zo is (kort samengevat: mensen zijn dommer dan we denken).

Met dit in het achterhoofd ben ik benieuwd met wat voor cijfermateriaal en statistisch ‘onderbouwde’ argumenten onze politici de komende periode voor de verkiezingen elkaar te lijf gaan. Moge de beste winnen.

Een tijdje terug werden we, in het kader van het vak ‘Super Crunchers’, gevraagd een idee te verzinnen waarbij iets zinnigs zou kunnen worden voorspeld uit gigantische hoeveelheden data. Zo zou je bijvoorbeeld eens kunnen kijken naar de transactiegegevens die Albert Heijn opslaat met de Bonuskaart en daaruit kunnen afleiden of je de dipsaus nou juist naast de chips moet zetten of beter helemaal aan de andere kant van de winkel (als blijkt dat klanten die chips kopen eigenlijk altijd dipsaus kopen en verder niets, dan is het natuurlijk slim om ze lekker door de winkel te laten lopen zodat ze onderweg misschien nog iets anders zien).

Ik bedacht dat je ook best iets zou kunnen voorspellen aan de hand van de gigantische berichtenstroom die sociale media zoals Twitter uitspugen. Als er bijvoorbeeld een nieuwe telefoon is, zou je eens kunnen kijken wie er over die telefoon twittert en hoe zo’n innovatie zich door het netwerk verspreid. Of er bijvoorbeeld bepaalde Twitteraars aan te wijzen die veel invloed hebben; als telefoonfabrikant zou je die mensen van een gratis exemplaar kunnen voorzien.

Een en ander schreef ik op in een klein papertje (download). Wat blijkt nu: mijn idee (dat ook door anderen is geopperd, overigens) is opgepikt door het onderzoekslab van HP, en onlangs werden daar de resultaten van een studie gepubliceerd die poogde het succes van een film te voorspellen aan de hand van Twitter (toevallig ging mijn éerste case bij Super Crunchers over het voorspellen van deze ‘blockbusters’ aan de hand van kenmerken in de film, iets dat schijnbaar al wordt gedaan en ook heel gewoon is in de muziekindustrie). Daarnaast werd ik onlangs getipt op Facebook over The Ellerdale Project, kennelijk een bedrijf dat zich richt op het ontdekken van trends via Twitter.

Twitter als databron voor voorspellingen; díe trend had ik allang voorzien…

De afgelopen week was als een soort koude douche, na al die weken vakantie, lekker eten, snowboarden en in de zon zitten. Omdat ik in de eerste collegeweek op vakantie was en er tussen die vakantie en de volgende slechts vier dagen zaten, had ik nog wat in te halen – ik moet nog een essay schrijven en een stapel papers lezen. Alle lof voor onze docenten trouwens (schaamteloze reclame voor Innovatiewetenschappen!) want ik kreeg van een ervan zelfs een mailtje na m’n vakantie met de vraag of ik het vak nog ging volgen en zelfs een voorstel voor een uitgestelde deadline; een van de voordelen van een kleine opleiding.

De eerste indruk van het tweede semester van de master is dat het toch wat taaier is dan de eerste. Er moet flink veel literatuur gelezen worden voor ieder college (of discussie, moet ik eigenlijk zeggen), anders kun je gewoon niets zinnigs zeggen en uiteraard wordt dat ‘zinnigs zeggen’ gewoon beoordeeld. Ook geschiedenis behoort nu tot het curriculum; in eerste instantie misschien vreemd (we studeren immers innovaties), maar innovaties of ontwikkelingen uit het verleden kunnen wel degelijk iets zeggen over die van vandaag de dag.

Zo hebben we gisteren een discussie gehad over hoe het toch kan dat China, dat vóór 1400 mijlenver voor lag op het Westen qua technologie, niet heeft meegedaan aan de Industriële Revolutie, en het Westen China qua technologie voorbij kon streven. Nou was ik nooit echt goed in geschiedenis, en de 80 pagina’s die gelezen moesten worden waren ook niet al te duidelijk. Toch is het best interessant, en omdat er sowieso weinig aan geschiedenis verschijnt op deze site zal ik een voorbeeld geven. Een leuke stelling (die concreet genoeg is om voor jullie begrijpelijk te zijn zonder diepe innovatie-kennis) was trouwens dat de stoommachine in Engeland is uitgevonden en doorbrak omdat kolenmijnen in Engeland drooggepompt moesten worden (het is immers een eiland); de stoommachine voorzag in die behoefte, en zorgde ervoor dat er  nog meer kolen uit de grond kon worden gehaald. Zo belandde Engeland in een soort opwaartse spiraal: meer kolen, meer stoommachines die uiteindelijk ook voor andere taken konden worden ingezet. In China had men al veel langer beschikking over kolen, maar daar waren de mijnen droog en was het inzetten van een stoommachine zelfs gevaarlijk vanwege explosiegevaar. De stoommachine werd niet in China uitgevonden, omdat er simpelweg geen toepassing voor was. In Engeland kwamen de toepassingen vanzelf… Natuurlijk is de Industriële Revolutie niet te verklaren door het verschil tussen natte en droge mijnen, maar het is een leuke toevalligheid (historical contigency, dubbele woordwaarde!) die de discussie voor mij enigszins in te beelden maakte.

Verder moet er komende week een keuze worden ingeleverd voor het buitenlands semester; zoals de meesten intussen wel weten is dat een onderdeel van m’n master, en ben ik als het goed is tussen augustus en januari komend collegejaar in het buitenland aan het studeren. De vraag is uiteraard waar en dinsdag heb ik het met mijn mentor over de mogelijkheden gehad. Bovenaan het lijstje (gebaseerd op mijn interesses en gekozen richting) stonden Göteborg (Zweden) en Jena (Duitsland), maar de bestemming die ik op mijn formulier ga invullen heeft Università Bocconi, en bevindt zich in Milaan! (Enig voorbehoud is op zijn plaats, want er zijn maar een beperkt aantal plaatsen).

Allemaal best spannend dus, en ik moet zeggen dat ik er echt zin in heb. Het lijkt me heerlijk om een keer in een hele andere omgeving te zitten en het is een van die dingen waarvoor je in je leven maar weinig kansen krijgt. Uiteraard kun je, als het zover is, mijn belevenissen in Italië via deze website volgen.

Voor de luttele 25 euro kon ik dit stukje speelgoed natuurlijk niet laten liggen: een heuse set LED-lampen van Philips die je per USB kunt besturen. De grote unit is de ‘wall washer’ en zet je voor een muur, die vervolgens wordt verlicht. Daarnaast zitten er nog twee kleine licht-’pilaartjes’ bij die je naast je scherm kunt zetten.

Zo’n setje met lampen is ideaal voor gamers die graag een soort Ambilight rond hun scherm willen (om het nog realistischer te maken) of voor gamers die tot diep in de nacht willen doorgaan zonder in het donker te zitten. Uiteraard heb ik er andere plannen mee: de lampen zijn inmiddels opgenomen in het netwerk (helaas stelt Philips geen Linux-drivers beschikbaar, dus die moest ik eerst schrijven…) en kunnen niet alleen Ambilight doen (doet het overigens heel leuk met de Fireplace DVD), maar springen bijvoorbeeld ook aan als ik m’n bed uit moet. Daarnaast gaan ze vanzelf uit als ik de kamer verlaat! Leuk speelgoed…

Niet alleen tweederangs-artiesten verdienen geregeld geld bij door her en der te schnabbelen, ook wij, als innovatie-experts in spé, kunnen er wat van. Niet van zingen uiteraard (of in ieder geval, daar gaat het vandaag niet over). Hoewel, we zijn wel weer een beetje vergelijkbaar, want tekstschrijvers zijn we wel.

Het schnabbelen in het techneutencircuit heet met een duur woord co-creatie. In a nutshell komt dat erop neer dat bedrijven en andere instellingen met een probleem zitten en dat ze daar vervolgens een stapel studenten of andere enthousiastelingen op zetten. Omdat studenten natuurlijk ook chronisch om knaken verlegen zitten, hangt daar vaak een mooie prijs aan vast. Zo won ik twee jaar terug een prijsje van 1500 euro omdat ik een concept voor TNO had uitgedacht over home entertainment. Daar moest ik wel bijna 500 euro kansspelbelasting op aftikken, maar gezien het magere inkomen van studenten is dat in de meeste gevallen ook gewoon weer terug te vragen. Toch lucratief!

Klein addertje onder het gras is overigens wel dat de voorwaarden meestal stellen dat de uitschrijver van de wedstrijd eigenaar wordt van de rechten op je idee; oftewel, het echte cashen doe je niet zelf en het bedrijf heeft voor heel weinig een stapel goede ideeën die alleen een uitwerking nog ontberen. Aan de andere kant heb je als student ook helemaal niet de middelen om ideeën (die vaak veel groter zijn dan een concept dat je zelf met een eigen bedrijf zou kunnen verkopen) te vermarkten, dus je gaat er niet echt op achteruit. Wel moet je dan natuurlijk zelf afwegen wat de ideeën zijn die je van de hand doet en welke je zelf wil uitwerken.

Er wordt dus wat afgeschnabbeld, laatst zelfs als onderdeel van een college. Voor de gemeente Eindhoven hebben we nagedacht over een nieuwe manier om burgers te laten meedenken bij het vormen van beleid. Gisteren heeft de betrokken gemeente-medewerkster ons laten weten dat we in ieder geval bij de beste vijf zijn geëindigd en zijn we uitgenodigd om ons plan op het gemeentehuis te presenteren en het verder uit te werken. Tegen die tijd zal ik ons concept ook hier nog wel even uit de doeken doen. En dan, als ware de Dries Roelvink van de innovaties, ongetwijfeld weer door naar de volgende!

Naast dat het vanavond weer pakjesavond is, is er nog iets anders te vieren vandaag. Met enige trots presenteer ik namelijk ons nieuwste spel voor de iPhone onder de Geemz.net-vlag: Five Fruits. Wie thuis wel eens ‘Halli Galli’ heeft gespeeld, zal het concept kennen: iedere speler heeft een stapel kaarten, om de beurt draait iemand er een om en legt deze op een aflegstapel voor zich, en zodra er precies vijf stukken fruit van een soort liggen, moet je zo snel mogelijk op de bel rammen.

Five Fruits is bijna net zo hilarisch. We hebben maar geen bel ingebouwd (dan zou je iPhone binnen no-time sneuvelen); iedere speler houdt zijn knopje vast en hoeft ‘m maar los te laten als er vijf dezelfde fruitjes te zien zijn. Download ‘m vandaag nog in de App Store!

Complimenten voor de gemeente Eindhoven vandaag. Het lijkt namelijk wel alsof er daar ineens een paar ambtenaren zijn begonnen met nadenken (zoals dat in het Engels zo mooi heet een ’sudden outbreak of common sense’): niet alleen heeft de gemeente onlangs een ‘co-creation challenge‘ (waar wij overigens als Innovation Scientists aan meedoen) opgezet waarbij ze burgers vraagt eens te bedenken hoe ze graag met de gemeente zouden willen communiceren, ook zijn ze niet te beroerd om innovaties direct toe te passen. En dan bedoel ik dingen die ook écht nuttig zijn…

Toen ik vanochtend namelijk langs de noordingang van het TU/e-terrein reed, viel me op dat er langs de ring een paar nieuwe borden waren neergezet. Op het eerste gezicht zagen ze eruit als van die suffe ‘u rijdt te hard’-units, maar toen ik iets beter keek zag ik dat de snelheid die erop stond niets te maken had met hoe hard mensen er voorbijreden. Nee, deze borden zijn er niet om de automobilist te pesten, maar om ze te helpen, zo blijkt. De borden in kwestie rekenen namelijk precies voor je uit welke snelheid je het best kunt rijden om het groene stoplicht verderop te halen: staat ‘ie op groen, dan moedigt het bord automobilisten aan om 70 te rijden (daar de maximaal toegestane snelheid). Gaat het stoplicht bijna op groen springen, dan adviseert het bord een snelheid van 30, zodat je gelijkmatig kunt aansluiten bij de rij verkeer die dan ook net begint te rijden. Slim gevonden!