Gezien de soms angstaanjagende hoeveelheden papier die moeten worden gelezen voor tentamens in de master, moet ik er toch eens een blog-post aan wijden: hoe het beste tentamens te leren (en te halen?). Tien tips van Tommy! (Onderstaande tips zijn mijn eigen opvattingen en zijn niet altijd pedagogisch bewezen; try at your own risk).

1. Ga naar colleges. Zelfs als je geen aantekeningen maakt blijven dingen die je daar opvangt onbewust toch wel hangen. Het is bij mij wel vaker gebeurd dat ik een tentamenvraag eerst niet wist, maar daarna (een paar vragen verderop) werd herinnerd aan iets dat tijdens het college is genoemd. Een andere reden om te gaan is om hints op te vangen over hoe het tentamen eruit gaat zien! Is er een discussie-sessie, schrijf de discussiepunten en korte conclusies op; dat zijn vaak kandidaten voor tentamenvragen!
2. Maak aantekeningen, maar met mate. Schrijf alleen op wat niet op de sheets staat (die kun je later toch downloaden). Schrijf zodanig dat iemand anders jouw aantekeningen ook zou snappen; alleen dan weet je zeker dat je ze weken later, als je je tentamen voorbereid, ze zelf ook nog snapt. Verwijs eventueel naar literatuur die wordt genoemd.
3. Lees efficiënt. Sommige docenten verwachten dat je iedere week leest. Het probleem is dat mensen zoals ik, die snel lezen, veel liever alles achter elkaar lezen in de tentamenweek. Bepaal in ieder geval van tevoren hoe je het doet en probeer uit te vinden om hoeveel pagina’s het überhaupt gaat.
4. Lees niet alles. Het is onzin om papers van voor tot achter te lezen. Referentielijsten print je natuurlijk sowieso niet uit, maar er is vaak meer dat te skippen is voor een tentamen. Zo worden vaak veel alinea’s besteed aan het bespreken van eerder onderzoek. Een tip is om de abstract pas achteraf te lezen; het geeft je een idee of je de hoofdboodschap van het paper hebt begrepen.
5. Lees met de slides. Colleges gaan (bij ons althans) vaak over een aantal papers. Open de slides, kijk ze even door en begin te lezen. Zo weet je weer waar het over gaat, wat de structuur en het verband ongeveer is en kun je zelfs delen skippen waarvan je weet dat je ze snapt.
6. Schrijf tijdens het lezen. Wie zegt dat je alleen aantekeningen kunt maken tijdens colleges? Bij het lezen van papers schrijf ik soms complete samenvattingen. Of typen, als dat sneller gaat. Op z’n minst een paar schemaatjes maken helpt al.
7. Bewaar je aantekeningen tot het laatst. Aantekeningen bevatten (als je er niet teveel maakt tenminste) altijd waardevolle aanvullende informatie van een docent en de kans is groter dat deze op het tentamen terugkomt. Gebruik de aantekeningen als een soort check nadat je alles hebt gelezen: is wat gezegd is logisch en wat voor tentamenvragen zijn te bedenken? Vooral belangrijk als je aantekeningen van de eerder genoemde discussiepunten hebt.
8. Begin op tijd en leer steeds minder. Het efficiënst is om, als je een paar dagen neemt om te leren, de eerste dag het meest te doen en dan steeds minder, tot het tentamen. De eerste reden daarvoor is dat het motivatie-technisch het handigst is: hoe langer je hebt geleerd, hoe minder je zin hebt om nóg meer te doen. Daarnaast zie je het grotere verband in een vak beter als je meer weet; oftewel, hoe meer je al weet, hoe beter je de rest van de stof snapt. De dag dat je begint met leren moet niet te dicht op het tentamen liggen, maar ook zeker niet te ver daarvoor.
9. Ga op tijd naar bed. Je boek onder je kussen leggen werkt niet, maar goed slapen wel. Het schijnt dat je geleerde informatie ’s nachts wordt ‘geconsolideerd’, vergelijk met het defragmenteren van je harde schijf. En als je dan toch te laat bent begonnen: beter vroeg naar bed en vroeg opstaan om nog even te leren dan door blijven werken tot diep in de nacht en dan slapen. Op tijd naar de universiteit gaan helpt ook, dan hoor je van anderen misschien nog dingen waar je niet aan hebt gedacht. Heb je ’s middags tentamen, dan kun je eventueel ’s ochtends nog naar de universiteit gaan en gewoon opgaven gaan maken (wat doe je anders in al die tijd?); dan zit je er in ieder geval al een beetje in als je begint.
10. Maak het tentamen gestructureerd. Vaak wordt aangeraden van tevoren te kijken naar alle vragen en dan pas te beginnen; dat kan je echter ook heel zenuwachtig maken. Kijk op z’n minst hoeveel vragen er zijn en begin dan gewoon bij 1. Sla gerust een vraag over als je even niet weet wat het antwoord moet zijn; dat komt later wel. Soms geeft een volgende vraag of antwoord daarop je ineens een clue voor de vraag die je niet wist. Vragen half invullen mag ook, maar noteer dat dan wel goed. Heb je de laatste vraag gehad, loop dan alle vragen langs, controleer of je bij de ingevulde vragen hebt ingevuld wat er werd gevraagd en of je alles hebt beantwoord. Last but not least: check altijd of er nog iets op de achterkant van het opgavenvel staat…